Từ người thầy giáo đến vị Tổng Tư lệnh đầu tiên

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25/8/1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Xuất thân là một nhà giáo, một trí thức giàu lòng yêu nước, Đại tướng sớm đến với cách mạng và trở thành một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của Đại tướng gắn liền với những bước phát triển quan trọng của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX. Từ việc xây dựng những đội quân cách mạng đầu tiên, tổ chức lực lượng, xây dựng căn cứ, đến chỉ huy các chiến dịch lớn, Đại tướng đã cùng tập thể lãnh đạo cách mạng từng bước xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trưởng thành về mọi mặt.

Ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại Cao Bằng. Với 34 chiến sĩ ban đầu, dưới sự tổ chức và chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp, lực lượng đã nhanh chóng lập những chiến công đầu tiên, tạo tiền đề cho sự phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.

Từ một đội quân ban đầu còn non trẻ, Quân đội nhân dân Việt Nam từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và xây dựng. Trong quá trình đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trên cương vị Tổng Tư lệnh, góp phần xây dựng nghệ thuật quân sự Việt Nam hiện đại trên cơ sở kế thừa truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, đồng thời vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chiến tranh cách mạng vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Tư duy chiến lược gắn với thực tiễn cách mạng

Một trong những giá trị nổi bật trong di sản của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là tư duy chiến lược luôn xuất phát từ thực tiễn và tôn trọng quy luật khách quan.

Trong chỉ đạo chiến tranh cách mạng, Đại tướng không tuyệt đối hóa một phương thức tác chiến hay một kinh nghiệm có sẵn, mà luôn coi trọng việc đánh giá đúng tương quan lực lượng, điều kiện thực tế và khả năng phát huy sức mạnh của nhân dân. Chính từ cách tiếp cận đó, nghệ thuật quân sự Việt Nam được hình thành và phát triển với những nét đặc sắc, trong đó nổi bật là nghệ thuật lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc.

Quyết định chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" trước Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 thường được nhắc đến như một biểu hiện tiêu biểu của tư duy độc lập, tự chủ và tôn trọng thực tiễn. Đằng sau quyết định ấy không chỉ là vấn đề lựa chọn một phương án quân sự, mà còn thể hiện bản lĩnh của người chỉ huy khi đặt yêu cầu bảo đảm chắc thắng và hạn chế tổn thất lên trên sức ép phải giành thắng lợi trong thời gian ngắn.

Từ góc độ lý luận, giá trị của tư duy đó còn nằm ở phương pháp nhận thức và hành động: mọi chủ trương, quyết định muốn đạt hiệu quả phải xuất phát từ điều kiện cụ thể, thường xuyên được kiểm nghiệm qua thực tiễn và kịp thời điều chỉnh khi thực tiễn thay đổi.

Đây cũng là một bài học có ý nghĩa đối với công tác lý luận hiện nay. Lý luận không thể tách rời thực tiễn; ngược lại, thực tiễn cần được soi sáng bởi lý luận khoa học để tránh rơi vào tình trạng kinh nghiệm chủ nghĩa, chủ quan hoặc máy móc.

Bản lĩnh của người chỉ huy và sức mạnh của nhân dân

Nói đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ nói đến một nhà chỉ huy quân sự tài năng mà còn phải nói đến một người luôn nhận thức sâu sắc vai trò của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng.

Trong tư tưởng và hoạt động của Đại tướng, chiến tranh nhân dân không đơn thuần là việc huy động lực lượng đông đảo tham gia chiến đấu, mà là sự phát huy tổng hợp sức mạnh vật chất và tinh thần của toàn dân tộc. Quân đội được xây dựng từ nhân dân, chiến đấu vì nhân dân và dựa vào nhân dân để trưởng thành.

Chính quan điểm đó đã góp phần tạo nên sức mạnh đặc biệt của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong những thời điểm khó khăn nhất, sức mạnh của quân đội không chỉ đến từ vũ khí, trang bị hay tổ chức lực lượng, mà còn đến từ niềm tin của nhân dân, ý chí độc lập dân tộc và sự đồng lòng của cả dân tộc.

Từ góc nhìn này, di sản của Đại tướng Võ Nguyên Giáp có giá trị vượt ra ngoài phạm vi quân sự. Đó còn là bài học về mối quan hệ giữa cán bộ và nhân dân, giữa tổ chức và quần chúng, giữa năng lực lãnh đạo với sức mạnh của nhân dân.

Từ di sản lịch sử đến yêu cầu xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới

Lịch sử chỉ thực sự có sức sống khi những giá trị của lịch sử được thế hệ sau nhận thức, kế thừa và phát triển trong những điều kiện mới.

Đối với thế hệ trẻ, học tập và tìm hiểu về Đại tướng Võ Nguyên Giáp không nên chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ những chiến công hay những dấu mốc lịch sử. Điều quan trọng hơn là nhận diện những phẩm chất và phương pháp đã góp phần tạo nên tầm vóc của một nhà lãnh đạo cách mạng: lòng yêu nước, lý tưởng phụng sự Tổ quốc, tinh thần trách nhiệm, tư duy độc lập, khả năng nhìn nhận thực tiễn và ý chí vượt qua khó khăn.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, thế hệ trẻ đứng trước những cơ hội lớn nhưng đồng thời cũng phải đối diện với không ít thách thức. Những thách thức ấy đòi hỏi người trẻ không chỉ có tri thức chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy độc lập, khả năng thích ứng và ý thức trách nhiệm với cộng đồng, xã hội và đất nước.

Từ cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp có thể rút ra một bài học có ý nghĩa lâu dài: tài năng chỉ thực sự có giá trị khi được đặt trong sự nghiệp chung; tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được vận dụng để giải quyết những vấn đề của thực tiễn; và tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được gắn với lý tưởng, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Ghi nhớ để tiếp nối

Kỷ niệm 115 năm ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là dịp tưởng nhớ một nhân vật lịch sử có tầm ảnh hưởng sâu rộng, mà còn là dịp để nhìn lại những giá trị đã góp phần làm nên sức mạnh của cách mạng Việt Nam.

Từ tư duy chiến lược đến bản lĩnh chính trị; từ nghệ thuật quân sự đến tinh thần gần dân, trọng dân; từ ý thức học tập đến khát vọng phụng sự, cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại nhiều bài học có giá trị đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đối với thế hệ trẻ, tưởng nhớ Đại tướng không chỉ là sự tri ân đối với quá khứ, mà còn phải được thể hiện bằng hành động trong hiện tại. Đó là chủ động học tập, rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực chuyên môn, nuôi dưỡng lý tưởng sống đẹp và sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm trước những yêu cầu mới của đất nước.

Lịch sử không phải là những trang sách khép lại. Lịch sử trở thành sức mạnh khi được thế hệ hôm nay tiếp nhận bằng nhận thức đúng đắn và chuyển hóa thành hành động cụ thể.

115 năm ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một dấu mốc để tưởng nhớ, để suy ngẫm và để tiếp nối. Từ những giá trị được hun đúc trong cuộc đời của Đại tướng, thế hệ trẻ hôm nay càng có thêm động lực để sống có lý tưởng, học tập có mục tiêu, hành động có trách nhiệm và cống hiến bằng năng lực của mình cho sự phát triển của đất nước.